Subsidie voor zonne-energie (SDE++) verdwijnt massaal naar het buitenland.

In mijn eerdere blog schreef ik er al over; ‘Nederland bungelt in Europa helemaal onderaan op het gebied van duurzame energie’. In 2019 wekte Nederland slechts 9 procent van zijn energie duurzaam op, blijkt uit een door Eurostat gepubliceerd overzicht. Geen enkel EU-land doet het in verhouding slechter. In 2014 wist Nederland Malta en Luxemburg nog onder zich te houden, de laatste jaren alleen Luxemburg. En nu bungelen we dus helemaal onderaan. De koplopers van de lijst, Zweden (54,6 procent) en Finland (41,2 procent) zijn lichtjaren van ons verwijderd. Regio’s smeden volop plannen om de achterstand in te lopen. In 2030 moet er voor minimaal 35 terawattuur aan groene stroom op land worden opgewekt. Dat komt neer op ruim 2000 windmolens van 3 megawatt en 45.000 voetbalvelden vol zonnepanelen. Iets meer dan een kwart hiervan is inmiddels gerealiseerd.

Er moet wel gezegd worden dat Nederland probeert te versnellen en het gat met de concurrentie te dichten. Daarvoor heeft de Nederlandse overheid onder andere de SDE++ subsidie in het leven geroepen. Het doel van deze is het stimuleren van energieproductie uit hernieuwbare energiebronnen. Tussen 2016 en 2024 heeft het ministerie van Economische Zaken zo’n 50 tot 60 miljard euro aan SDE-subsidie beschikbaar. De laatste openstelling – met een budget van € 5 miljard – liep van 24 november 2020 tot en met 17 december 2020. Tijdens deze periode werden in totaal 4.112 subsidieaanvragen ingediend, met een budgetclaim van in totaal bijna € 6,4 miljard. Het overgrote deel van het budget is, evenals in de recente rondes van de SDE+-regeling, aangevraagd voor zon-PV-projecten, met een totale budgetclaim van bijna € 2,4 miljard. Let wel; het budget voor deze subsidieregeling hoesten we allen gezamenlijk op door energiebelasting te betalen. De bedragen per project zijn niet mis. Zo ontvangt het onlangs geopende zonnepark in Vlagtwedde - 240 voetbalvelden groot - de komende vijftien jaar maximaal 130 miljoen euro. Voor zonnepark Zuyderzon in Almere (35 voetbalvelden) ligt 33 miljoen euro klaar.

Zonnepanelen bieden op dit moment de meest succesvolle manier om duurzame energie op te wekken. Het aantal zonneparken in Nederland neemt snel toe. De afgelopen jaren werden al tientallen parken gebouwd en de komende jaren komen daar nog honderden bij. Het gaat om zowel kleine zonneparken van enkele hectares als grote parken met een omvang van soms meer dan vijftig voetbalvelden. Grote zonneparken zijn bezig met een opmars waar ze moeten concurreren met andere landgebruikers (woningbouw, landbouw, bos, etc.).

Buitenlandse investeerders gaan er echter vandoor met miljoenensubsidies én winst van zonneparken. Uit recent onderzoek is gebleken (bron: AD) dat buitenlandse bedrijven op grote schaal Nederlandse zonneparken opkopen. De winsten en miljarden euro’s subsidies verdwijnen naar het buitenland. Van de 33 grootste zonneparken is inmiddels 79 procent in buitenlandse handen. De Nederlandse zonnevelden die in buitenlandse handen zijn krijgen samen tot bijna 1,1 miljard euro subsidie. Daarvan verdwijnt 83 procent, zo'n 889 miljoen euro, naar het buitenland. Van de 29 grootste zonneparken die de komende jaren gebouwd worden is 52 procent buitenlands bezit, goed voor maximaal 506 miljoen euro subsidie. De verwachting is dat dit percentage nog flink stijgt omdat investeringsfondsen zonneparken vaak pas overnemen zodra ze gebouwd zijn (bron AD). Projectontwikkelaars en investeringsfondsen uit met name Duitsland, China, Engeland en Scandinavië bouwen zonneparken op Nederlandse grond en kopen ze op grote schaal op. Door de SDE++ subsidie kunnen commerciële ontwikkelaars zonneparken bouwen met een gunstige businesscase met hoge rendementen.

Uiteraard ondersteun ik de opkomst van de opwekking van duurzame energie. Maar dit kunnen we ook heel goed zelf. Laten we de handen ineen slaan en a) zelf initiatieven ontwikkelen en b) blijven investeren in nieuwe innovatie. Dan houden we het rendement en het initiatief in eigen hand. En misschien nog wel belangrijker is dat we ook de burgers mee laten participeren. Waarom? Net zoals niemand een windmolen in zij achtertuin wenst (NIMBY-effect) zijn ook zonneparken verre van visueel aantrekkelijk. In Nederland vinden we een goede landschappelijke inpassing belangrijk. We zijn een klein en drukbevolkt land en grond is schaars. De omgeving mag geen last hebben van een zonnepark. Maar bij buitenlandse ontwikkelaars sneeuwt landschappelijke inpassing volledig onder. Bewonersparticipatie of inwoners laten profiteren van de opbrengst vinden ze niet belangrijk.

Als we als burger ook rendement zien van onze ‘investering’ zal een deel van het verzet als sneeuw voor de zon verdwijnen. Laten we onze energieopwekking (weer) in eigen hand nemen!

Subsidie voor zonne-energie (SDE++) verdwijnt massaal naar het buitenland