Klimaatneutraal in 2050! Die belofte vliegt om de oren de laatste tijd. Naast Maatschappelijke Verantwoord Ondernemen (MVO), waarbij bedrijven rekening houden met de effecten van hun bedrijfsvoering op mens, milieu en maatschappij, staat Netto nul uitstoot van broeikasgassen op bijna iedere website.

Parijs akkoord

Het bedrijfsleven in Europa is niet 'Parijs-proof'. Als alle doelstellingen van bedrijven om een uitstoot terug te dringen bij elkaar kunnen worden bereikt, kunnen ze uit op 2,7 graden opwarming tegen het eind van de eeuw (het doel is maximaal 1,5 graden). Dat heeft de onderzoeksorganisatie Carbon Disclosure Project berekend. Bedrijven in Zwitserland, Denemarken en Zweden komen het dichtst bij het doel van het Klimaatakkoord van Parijs om de opwarming te beperken tot ruim onder de 2 graden. België, het Verenigd Koninkrijk en Italië steven af op de hoogste temperatuur, 3 graden. Om 'Parijs' wel te can halen zouden companies Hun inspanningen OM emissies te verminderen moeten verachtvoudigen , according CDP.

Bomen planten wegstrepen tegen CO2-emissies. Dat is een van de manieren om het label 'klimaatneutraal' te verdienen. Bedrijven kunnen zo'n belofte ongestraft doen, niemand telt die claims bij elkaar op. Als er nog geen CO2 de lucht in gaat, dan staat daar compensatie tegenover. Het planten van bomen bijvoorbeeld, of herstel van bestaande bosgebieden. Broeikasgas afvangen en onder de grond stoppen kan ook, of het uit de lucht filteren.

CO2 compensatie

Een korte termijn is het vaak (nog) niet mogelijk om CO2 neutraal te produceren. Daarom beloven verschillende bedrijven de door hun uitgestoten CO2 te compenseren. Helaas, deze bedrijven met deze beloftes maken zelden waar wat ze beloven. Er wordt nauwelijks mee teniet gedaan, projecten waarin ze Klimaatschade wordt gedaan. Dat blijkt uit onderzoek van Trouw, dat met aanbieders in Nederland, keurmerken en wetenschappers sprak. CO2-compensatie zit in de lift. Vliegmaatschappijen, reisbureaus maar ook energiebedrijven bieden het hun klanten aan. Klanten krijgen zo, voor een kleine meerprijs, het idee dat de klimaatschade van hun vliegreis, autorit of energieverbruik teniet wordt gedaan. In deze opkomende markt gaan alleen al in Nederland miljoenen euro's om. Gecompenseerd wordt door de aanleg van het behoud van bossen in bijvoorbeeld Zuid-Amerika of Azië, of in de bouw van windmolens in China. Ook het aanbieden van energiezuinige kooktoestelletjes in arme landen is populair.

Landen en lokale hebben plannen om 'klimaatneutraal' te worden. En het ene bedrijf na het andere zegt in 2050 op 'net zero' uit te kunnen komen. Het is aantrekkelijker om met zo'n saldo te rekenen. Aan de ene kant van de balans staat halverwege deze eeuw geen uitstoot, maar aan de andere zijde staan maatregelen om die te compenseren, ' negatieve emissies' dus. Met behulp van natuur, techniek die al bestaat uit uitvindingen in de toekomst. Tegen elkaar weggestreept levert dat 'nul' op en dat is waar de wereld naartoe moet om ontwrichtende klimaatverandering te voorkomen. Vooral bedrijven hebben een groot vertrouwen in negatieve emissies. Ze sluiten zich graag aan bij de campagne 'Race to Zero', uit de koker van de Verenigde Naties, waar nu meer dan duizend grote ondernemingen bij betrokken zijn. De 'race naar nul' is in een stroomversnelling gekomen na het IPCC-rapport uit 2018 over wat de wereld moet doen om de opwarming van de atmosfeer te beperken tot 1,5 graden. Dat kan lukken, stelde het klimaatpanel, als de uitstoot in 2050 'netto nul' is. De emissies die er nog wel zijn, moeten dan richting het eind van de eeuw nog verder naar beneden. Sindsdien regent het beloftes om in 2050 op dat saldo uit te komen, ofwel klimaatneutraal te zijn. Vandaar de hoop op bossen om het klimaat te rood. Het zou een interessante oefening zijn om al die plannen voor bossen bij elkaar op te tellen om te zien of er sprake is van greenwashing. Daaruit zal blijken dat er te weinig ruimte is om alle beloftes waar te maken. Daarnaast bleek uit het Trouw-onderzoek dat er ook nog wel wat aan te merken valt op de diverse projecten waarbij wordt geïnvesteerd als CO2-compensatie. In 2016 viel ruim 98 procent van de 5.500 projecten door de mand in een studie van het Duitse wetenschappelijke Öko-Institut, waarvoor de Europese Unie opdracht had gegeven. De projecten beloofden meer dan ze in de praktijk waarmaakten. Vandaar de hoop op bossen om het klimaat te rood. Het zou een interessante oefening zijn om al die plannen voor bossen bij elkaar op te tellen om te zien of er sprake is van greenwashing. Daaruit zal blijken dat er te weinig ruimte is om alle beloftes waar te maken. Daarnaast bleek uit het Trouw-onderzoek dat er ook nog wel wat aan te merken valt op de diverse projecten waarbij wordt geïnvesteerd als CO2-compensatie. In 2016 viel ruim 98 procent van de 5.500 projecten door de mand in een studie van het Duitse wetenschappelijke Öko-Institut, waarvoor de Europese Unie opdracht had gegeven. De projecten beloofden meer dan ze in de praktijk waarmaakten. Vandaar de hoop op bossen om het klimaat te rood. Het zou een interessante oefening zijn om al die plannen voor bossen bij elkaar op te tellen om te zien of er sprake is van greenwashing. Daaruit zal blijken dat er te weinig ruimte is om alle beloftes waar te maken. Daarnaast bleek uit het Trouw-onderzoek dat er ook nog wel wat aan te merken valt op de diverse projecten waarbij wordt geïnvesteerd als CO2-compensatie. In 2016 viel ruim 98 procent van de 5.500 projecten door de mand in een studie van het Duitse wetenschappelijke Öko-Institut, waarvoor de Europese Unie opdracht had gegeven. De projecten beloofden meer dan ze in de praktijk waarmaakten. Daaruit zal blijken dat er te weinig ruimte is om alle beloftes waar te maken. Daarnaast bleek uit het Trouw-onderzoek dat er ook nog wel wat aan te merken valt op de diverse projecten waarbij wordt geïnvesteerd als CO2-compensatie. In 2016 viel ruim 98 procent van de 5.500 projecten door de mand in een studie van het Duitse wetenschappelijke Öko-Institut, waarvoor de Europese Unie opdracht had gegeven. De projecten beloofden meer dan ze in de praktijk waarmaakten. Daaruit zal blijken dat er te weinig ruimte is om alle beloftes waar te maken. Daarnaast bleek uit het Trouw-onderzoek dat er ook nog wel wat aan te merken valt op de diverse projecten waarbij wordt geïnvesteerd als CO2-compensatie. In 2016 viel ruim 98 procent van de 5.500 projecten door de mand in een studie van het Duitse wetenschappelijke Öko-Institut, waarvoor de Europese Unie opdracht had gegeven. De projecten beloofden meer dan ze in de praktijk waarmaakten.

Een bos zo groot als Spanje

De Britse tak van Greenpeace onderzocht onlangs een aantal van die claims. Zo is het Italiaanse oliebedrijf Eni van plan 30 megaton CO2-uitstoot per jaar te compenseren met bossen. De International Airlines Group (British Airways) komt op hetzelfde getal uit. Nu heeft het wetenschappelijke klimaatpanel IPCC berekend hoeveel uitstoot maximaal met bosplant uit de lucht te halen is in 2050. Dat ligt ergens tussen de 500 en 3.600 megaton per jaar. Een grove schatting, omdat andere klimaatoplossingen ook een beroep op land doen, zoals energie uit biomassa. Uitgaande van de ondergrens van 500 megaton, conclusie van het rapport van Greenpeace dat slechts twee ondernemingen al 12 procent van het beschikbare oppervlak claimen voor compensatie. Dat zijn dan alleen nog bedrijven die een concreet getal hebben genoemd. Shell heeft de suggestie gedaan dat een bos zo groot als Spanje nodig is. Een heleboel andere bedrijven stellen wel CO2-uitstoot te willen gaan wegstrepen in hun 'net zero'-plannen, maar zeggen nog niet precies hoe, zoals BP en Toyota.

Greenpeace waarschuwt dat dat dus niet allemaal tegelijk kan. Niet als puur het oppervlak het uitgangspunt is, maar al helemaal niet als ook de biodiversiteit, voedselvoorziening en sociale aspecten zijn. De lokale bevolking heeft geregeld geen stem in de bosaanplant of ziet eigen land. Niet alle bedrijven leunen zo zwaar op natuurcompensatie, stelt de studie. Zo koerst Unilever op het gebruik van hernieuwbare energie, Ford op de productie van auto's zonder uitstoot. Maar ook een fossiel intensief bedrijf als cementproducent Lafarge stelt dat compensatie het laatste redmiddel moet zijn, als alle andere opties om uitstoot terug te brengen zijn benut. En voorlopers in de staalindustrie innoveren momenteel naar 'groen staal'.

#Maarhoedanwel

Het IPCC gaat ervan uit dat er in 2050 geen emissies plaatsvinden, vooral in moeilijker te vergroenen sectoren zoals de zware industrie, de luchtvaart en de containervaart. Daarnaast blijft de veeteelt methaan, een sterk broeikasgas, uitstoten, ook als er minder dieren voor vlees worden gehouden. Per jaar gaat er wereldwijd zo'n 35 miljard ton aan CO2 de atmosfeer in. Die bevat momenteel 400 ppm (parts per million) aan CO2 en die waarde moet terug naar het pré-industriële niveau van 300 ppm. Om de doelen van het Parijsakkoord te halen en onder de 1,5 graden mondiale temperatuurstijging te blijven zal het volgens de IPCC nodig zijn om in de tweede helft van deze eeuw actief CO2 uit de atmosfeer te verwijderen. Afvang en vervolgens opslag en hergebruik van uitgestoten CO2 zijn volstrekt onvoldoende om dat niveau te bereiken. Negatieve emissies zijn dus nodig. Dat kan via de natuur, bossen, veen dat CO2 opneemt, de oceanen, maar ook op andere manieren. Het - omstreden - verbranden van biomassa bijvoorbeeld en vervolgens de uitstoot daarvan onder de grond stoppen. Maar dat kost ook veel grondoppervlak. Als dat op grote schaal nodig is voor anderhalve graad, dan komt dat overeen met ongeveer twee keer India , staat in één van de scenario's van het IPCC.

Vastleggen

Het uit de lucht halen van CO2 zal een belangrijke rol spelen bij het realiseren van de klimaatdoelstelling van Parijs. Dat gebeurt nu niet, terwijl het ervoor zorgt dat dergelijke emissies een substantiële bijdrage leveren aan de negatieve reductie in 2030, naast alle maatregelen om de uitstoot van CO₂ terug te dringen. Met techniek emissies uit de lucht halen kan en maakt ook deel uit van veel klimaatneutrale plannen. Fossiele bedrijven rekenen op het afvangen van CO2 uit de schoorsteen om het daarna bijvoorbeeld in lege gasvelden te pompen, door te sluizen naar de tuinbouw of er producten van te maken. Dan zijn fossiele brandstoffen klimaatneutraal te verbranden. Maar zo makkelijk is opvang en opslag niet. Zo zijn er nog weinig projecten om CO2 voorgoed ondergronds op te slaan, het is duur, kost op zichzelf weer veel energie en vereist tientallen jaren controle. Het is ook mogelijk broeikasgas direct uit de lucht te filteren, dat levert negatieve emissies op. Die technologie staat nog in de kinderschoenen en heeft ook veel energie nodig om te kunnen werken.

Er bestaan verschillende technologieën om CO2 uit de lucht te verwijderen, 'direct air capture' (DAC) genaamd, maar die staan allemaal nog in de kinderschoenen. Voor het handjevol bedrijven dat hieraan werkt is het technisch en economisch ook nog lang geen gelopen race. Ook is niet duidelijk welke technologie het meest kansrijk is.

Biomassa en andere hernieuwbare grondstoffen

Bij de industrie zullen fossiele grondstoffen moeten worden vervangen door biomassa en andere hernieuwbare grondstoffen. Negatieve emissie kan dan worden verkregen door afvangen van CO2 bij chemische processen, warmteproductie met biomassa en bij de productie van biobrandstoffen. De chemische industrie heeft zich momenteel ook tot taak gesteld fossiele deels door biomassa te vervangen. Het gaat vooral om de productie van bulkchemicaliën die voor de productie van kunststoffen worden gebruikt. De meeste kunststoffen komen in Nederland af in afvalverbrandingsinstallaties (AVI's) terecht. Door deze installaties van CO2 afvang en opslag te voorzien, kan omstreeks 2030 circa 0,6 Mton CO2 per jaar uit de lucht worden gehaald.

Biobrandstoffen

In 2050 zal het potentieel naar groter groter zijn, mede afhankelijk van de inrichting van industriële processen en van het energiesysteem. Negatieve emissie van CO2 kan ook worden bereikt bij de productie van biobrandstoffen. Het gaat dan om brandstoffen die door vergisting worden verkregen of uit synthesegas worden gemaakt dat door vergassing van houtige biomassa kan worden verkregen. Bij deze productieprocessen komt een deel van de koolstof in de vorm van CO2 vrij. Die kan worden afgescheiden en opgeslagen.

Circulaire economie

In een lineaire worden voor het maken van producten, ruwe grondstoffen gedolven. Na de gebruikersfase worden deze producten weggegooid. In een circulaire economie daarentegen worden afgedankte producten niet gezien als 'afval', maar als bruikbare grondstoffen. Hierin blijven voortdurend in rotatie, met minimaal waardeverlies; een economisch model, dat in lijn wordt ontmoet met de cyclische processen in de natuur. Aangezien steeds meer ruwe grondstoffen schaars beginnen te worden, biedt de circulaire economie een kans om slim met deze grondstoffen om te gaan. We bevinden ons op dit moment in een transitiefase van een lineaire economie, richting een circulaire economie. Steeds meer materialen worden apart ingezameld en gerecycled. Dit zijn stappen in de juiste richting,

Conclusie

CO2 compensatie, werkt dat wel? Het antwoord op deze vraag is; mogelijk een klein beetje. Maar de bedrijven claimen hun ecologische voetafdruk te compenseren om deze beloftes niet waar te maken, dus greenwashing . Dat betekent dat we met z'n allen keihard moeten blijven werken om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen. Acht keer zo hard werken is noodzakelijk. En er is niet één oplossing. Het zal uit een gezonde mix moeten komen.

CO2 compensatie, werkt dat wel?